سيد على اكبر برقعى قمى
14
راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )
الف أبّار « 1 » : با فتح همزه و باى ابجد مشدّد بر وزن شدّاد ، سوزنفروش و سوزنساز را گويند و آن لقب محمّد بن عبد اللّه ابّار است كه در سلك مورّخان و مترجمان و لغويان منظوم است و مشهورترين مؤلّفاتش كتاب التكملة لكتاب الصلة است در تراجم علماى اندلس و نيز لقب حفص ابن عميد است از اصحاب امام صادق عليه السّلام . أبحر : با فتح همزه و حاى بىنقطه بر وزن احمر كسى را گويند كه سفر دريا كند و آن از نامهاى متعارفهء عرب است . أبرش : با فتح همزه و راى بىنقطه بر وزن اشرف ، نقطههاى سپيدى است كه در پيكر اسب باشد و هم سپيدى كه در ناخن پديد گردد و آن لقب جمعى است ، از جمله : ابو عون حسن بن نصر از اصحاب امام عسكرى عليه السّلام . و از جمله : ابو مجاشع بن وليد قضاعى ، معاصر و نديم هشام بن عبد الملك . و از جمله : جذيمة بن مالك كه او را « جذيمة الابرش » گويند . « 2 » أبزارى : با فتح همزه منسوب است به ابزار بر وزن اسرار . ياقوت گفته : « ابزار قريهاى است در ده فرسنگى نيشابور » . و نگارنده گويد : « برفرض صحّت اين گفتار ، آن نسبت بر تمام كسانى كه به ابزارى مشهورند راست نيايد بلكه ابزارى كسى را گويند كه ابزار بفروشد ( و آن ادويهاى است كه در طعام كنند و آن را خوشبو كند ) و جمعى از محدّثان داراى چنان پيشه بودهاند ، از جمله : حامد بن موسى ابزارى . و از جمله : ابراهيم ابن احمد بن محمّد بن رجاء ابزارى كه هر دو از محدّثان عامّهاند . و از جمله : حجّاج ابزارى از محدّثان خاصّه و از اصحاب امام صادق عليه السّلام . أبشيهى : با همزهء مكسور منسوب است به ابشيه « 3 » بر وزن اكسير و آن نام قريهاى است از قراى فيّوم مصر و شهاب الدّين محمّد بن احمد ابشيهى مؤلّف كتاب المستظرف فى كلّ فنّ مستظرف و متوفّى 850 بدان منسوب است .
--> ( 1 ) - ابار : به ضمّ اوّل بر وزن شمار نام محلّى در يمن ، و گفتهاند : « نام زمينى در آنسوى بلاد بنى سعد » . ( لغتنامه / دهخدا : 2 / 244 ) . ( 2 ) - ابرش : جذيمة بن مالك ، بيمارى برص داشت ، او را بدان سبب ابرش گفتند ، كه از ترس و مهابت ، وى را به جاى ابرص ، ابرش گفتند ، و نيز اسبى كه نقطههاى مخالف رنگ بر او باشد ( برهان قاطع : 1 / 79 ) . - ابن نديم « ابرش » را نام يكى از خوشنويسان عرب ذكر كرده است ( الفهرست / ابن نديم : 10 ) . ( 3 ) - ابشيهى : ابو الفتح بهاء الدّين محمّد بن احمد محلّى شافعى . و از اوست : كتاب اطواق الازهار على صدور الانهار و همچنين بهاء الدّين محمّد بن شهاب المعزاوى القاهرى المالكى ، متولّد 834 و متوفّى 898 ( لغتنامه / دهخدا : 2 / 274 ) .